Dịch bệnh do vi rút Nipah và khuyến cáo của ngành y tế
Vi rút Nipah là tác nhân gây bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1999 tại Malaysia. Đến năm 2001, các ca bệnh trên người được ghi nhận tại Bangladesh và sau đó là Ấn Độ.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), bệnh do vi rút Nipah hiện mới ghi nhận rải rác các ca bệnh quy mô nhỏ tại một số quốc gia, chưa hình thành các ổ dịch lớn, tuy nhiên tỷ lệ tử vong ở các trường hợp nhập viện rất cao, dao động từ 40–75%. Đáng chú ý, hiện nay bệnh chưa có vắc xin và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho cả người và động vật.
Tình hình dịch bệnh gần đây
Theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, từ ngày 27/12/2025 đến ngày 26/01/2026, Ấn Độ đã ghi nhận 05 trường hợp nghi ngờ mắc bệnh do vi rút Nipah, trong đó có 02 trường hợp được xét nghiệm khẳng định, tại một bệnh viện thuộc bang Tây Bengal. Thông tin này cho thấy nguy cơ dịch bệnh tiếp tục lưu hành và có khả năng lan sang các quốc gia khác thông qua giao lưu, đi lại quốc tế.
Đặc điểm lây truyền và biểu hiện của bệnh
Bệnh do vi rút Nipah được xếp vào nhóm bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm (nhóm A). Vi rút lây truyền chủ yếu từ động vật sang người, trong đó tại Ấn Độ, dơi ăn quả được xác định là ổ chứa vi rút quan trọng. Bệnh cũng có thể lây sang người thông qua tiếp xúc với thực phẩm, đồ vật bị nhiễm vi rút, và lây truyền từ người sang người khi tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, dịch bài tiết của bệnh nhân.
Thời gian ủ bệnh thường từ 4–14 ngày. Người nhiễm vi rút Nipah có thể xuất hiện các triệu chứng ban đầu như: đau đầu, đau cơ, đau họng, nôn mửa, sau đó bệnh có thể tiến triển nặng với các biểu hiện chóng mặt, buồn ngủ nhiều, rối loạn ý thức, lú lẫn, co giật, là dấu hiệu của viêm não cấp tính, đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Tình hình tại Việt Nam
Đến ngày 26/01/2026, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do vi rút Nipah. Tuy nhiên, trước nguy cơ dịch bệnh xâm nhập, Bộ Y tế đã chỉ đạo các địa phương tăng cường giám sát, phòng chống dịch tại cửa khẩu, cơ sở y tế và cộng đồng, chủ động sẵn sàng các phương án đáp ứng khi có tình huống xảy ra. Bộ Y tế tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến dịch bệnh, phối hợp với WHO và các quốc gia để triển khai kịp thời, hiệu quả các biện pháp phòng, chống dịch.
Sở Y tế Hà Nội đã chủ động cập nhật tình hình dịch bệnh, tăng cường triển khai các biện pháp kiểm dịch y tế tại cảng hàng không Quốc tế Nội Bài và sẵn sàng các phương án để chủ động phòng chống dịch bệnh.
Khuyến cáo phòng, chống dịch bệnh do vi rút Nipah
Để chủ động bảo vệ sức khỏe, Sở Y tế Hà Nội khuyến cáo người dân thực hiện nghiêm các biện pháp sau:
Thứ nhất, hạn chế đến các khu vực đang có dịch bệnh do vi rút Nipah nếu không thực sự cần thiết.
Thứ hai, người trở về từ vùng có dịch cần tự theo dõi sức khỏe trong vòng 14 ngày. Nếu xuất hiện các triệu chứng như: đau đầu, đau cơ, đau họng, nôn mửa, chóng mặt, buồn ngủ nhiều, lú lẫn, co giật, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất, hạn chế tiếp xúc với người xung quanh và thông báo rõ tiền sử dịch tễ cho nhân viên y tế.
Thứ ba, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm: thực hiện nghiêm nguyên tắc "Ăn chín, uống sôi"; rửa sạch, gọt vỏ trái cây trước khi ăn; không ăn, uống nước ép các loại trái cây có dấu hiệu bị dơi, chim hoặc động vật khác cắn, gặm nhấm; tránh sử dụng nước nhựa cây (như nhựa thốt nốt, nhựa dừa sống hoặc chưa qua chế biến).
Thứ tư, không tiếp xúc gần với các loài động vật có nguy cơ lây truyền cao, đặc biệt là dơi ăn quả; thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi tiếp xúc hoặc giết mổ động vật.
Thứ năm, hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người nghi ngờ hoặc mắc bệnh; khi chăm sóc, điều trị người bệnh cần đeo khẩu trang, găng tay và sử dụng phương tiện bảo hộ cá nhân, sau đó rửa tay kỹ bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.
Người dân cần bình tĩnh, không hoang mang nhưng tuyệt đối không chủ quan, chủ động thực hiện các khuyến cáo của ngành y tế để bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng.
Nguồn: CDC Hà Nội